Trong sản xuất và vận hành máy móc, việc motor điện bị cháy là một “cơn ác mộng” gây gián đoạn công việc và tốn kém chi phí. Nhiều trường hợp motor mang đi quấn lại sản xuất được vài bữa lại tiếp tục cháy.
Nguyên nhân cốt lõi thường nằm ở “4 QUÁ” và các yếu tố môi trường độc hại sau đây:
1. Quá Tải
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi máy móc phải kéo một tải trọng vượt quá công suất thiết kế (ví dụ: máy nghiền bị kẹt đá, băng tải chở quá nặng), dòng điện qua cuộn dây stator sẽ tăng vọt. Dòng điện cao sinh nhiệt lớn, làm nóng chảy lớp sơn cách điện của dây đồng, gây ra hiện tượng chập mạch (ngắn mạch) và cháy motor.
2. Quá Nhiệt
Motor sinh nhiệt trong quá trình sụt áp hoặc do môi trường. Tuy nhiên, nguyên nhân cốt lõi khiến motor không thể “hạ hỏa” thường là do bụi bẩn, xơ vải hoặc bụi gỗ bám dày đặc vào vỏ máy và cánh quạt tản nhiệt. Khi hệ thống tản nhiệt bị nghẹt, nhiệt độ bên trong om lại, tích tụ ngày này qua ngày khác làm mục lớp cách điện.
3. Quá Điện Áp Hoặc Sụt Áp
-
Sụt áp (Điện yếu): Khi nguồn điện cấp vào bị sụt áp, để duy trì công suất làm việc, motor buộc phải “ngốn” dòng điện lớn hơn. Dòng tăng đồng nghĩa với việc nhiệt độ tăng, dẫn đến cháy cuộn dây.
-
Quá áp (Điện tăng vọt): Điện áp quá cao vượt ngưỡng chịu đựng của lớp cách điện sẽ gây ra hiện tượng phóng điện, làm hỏng lớp men cách điện của dây đồng ngay lập tức.
4. Mất Pha – “Sát thủ” của motor 3 pha
Đối với dòng motor điện 3 pha, nếu bỗng nhiên bị đứt 1 pha (do lỏng ốc tủ điện, đứt cầu chì, đứt dây nguồn), motor sẽ chỉ còn chạy bằng 2 pha. Lúc này, dòng điện ở 2 pha còn lại sẽ tăng lên gấp từ 1.5 đến 2 lần để bù lại lực kéo. Nếu không có bộ khởi động từ bảo vệ, motor sẽ cháy rụi chỉ trong vòng vài phút.
Những “Thủ Phạm” Giấu Mặt Khác
Bên cạnh “4 Quá” trên, motor bị cháy liên tục còn do:
-
Môi trường ẩm ướt, hóa chất: Hơi ẩm hoặc hóa chất ăn mòn lọt vào bên trong làm ẩm cuộn dây, gây phóng điện và rò rỉ điện ra vỏ.
-
Kẹt bạc đạn (vòng bi): Bạc đạn khô mỡ, bị vỡ hoặc rơ lắc làm sát cốt (rô-to cọ xát vào sta-to), sinh nhiệt cục bộ cực kỳ lớn và làm kẹt cứng motor.
-
Chất lượng quấn lại kém: Nếu đem đi sửa chữa ở những tiệm không uy tín, thợ dùng dây đồng thiếu ly (không đủ tiết diện), sơn cách điện kém chất lượng hoặc quấn sai số vòng sơ đồ zin thì motor rất nhanh bị tái cháy.
💡 Giải Pháp Phòng Ngừa Để Motor “Thọ” Hơn
-
Lắp thiết bị bảo vệ: Luôn trang bị tủ điện có Rơ-le nhiệt, Bộ bảo vệ mất pha và Aptomat (CB) phù hợp với công suất máy.
-
Vệ sinh định kỳ: Thường xuyên xịt bụi, làm sạch cánh quạt và các khía tản nhiệt trên thân motor.
-
Bảo dưỡng vòng bi: Tra mỡ chịu nhiệt định kỳ và thay thế ngay nếu nghe tiếng kêu “rít” lạ.
-
Chọn nơi quấn uy tín: Nếu phải quấn lại, hãy chọn các xưởng cơ điện lớn, cam kết đi đủ dây đồng 100% và tẩm sơn cách điện đúng chuẩn kỹ thuật.
Lời khuyên: “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Việc đầu tư một bộ tủ điện bảo vệ mất pha và quá tải có chi phí rất rẻ so với số tiền bạn phải bỏ ra để quấn lại motor hoặc dừng toàn bộ dây chuyền sản xuất!
